Kuş Çiçeği’nin (Avian Pox) başlıca iki tipi vardır. Bunlardan ilkine deri tipi, kuru, ya da çiçek formu adları verilir. Hastalığın bu tipinde göz, gaga kökü, burun delikleri çevresinde ve bacaklarda siğil benzeri büyümeler ve uyuz deformasyonları şeklinde belirtiler görülür. Tüylerle kaplı deride de yaralar oluşabilir. Hastalığın ikinci tipi ise difterik ya da ıslak form olarak adlandırılır. Bu tipte çiçek, bir kum tanesi kadar küçük olmakla başlar, daha sonra ağız ve boğazın iç kısmında mukoza zarlarında yanak boşluğunda lifli, grimsi sarı birikintiler oluşturur. Ayrıca burun ve sinüslerde lezyonlar, yüz ve göz kapaklarında şişmeler, burun ve gözden akıntılar gelmesi de gözlenir. Kuş çiçeğinin ikinci tipine bu belirtiler nedeniyle halk arasında frengi de denmektedir.

Çiçek hastalığı hemen her mevsimde görülebileceği gibi özellikle ılıman ve sıcak geçen mevsimlerde daha sık karşımıza çıkar. Sivrisinek, karasinek gibi parazitlerin çoğaldığı mevsim geçişlerinde çiçek vakalarının arttığı gözlemlenir. Hastalığın başlıca sebebi kan emici parazitlerdir (sivrisinek, karasinek, kene, üvez, sakırga, uyuz böceği vb.) Parazitler taşıyıcı görevi yapıp hastalığı güvercinden güvercine bulaştırır. Bu virüs temasla bulaşabileceği gibi içme suyu, yem vb. yoluyla da bulaşabilir. Virüs hasta kuşlar tarafından salya ve sümük ile vücuttan atılabilir. Bu sıvılar yerde kuruduktan sonra tozlaşarak hava yoluyla bulaşmaya neden olabilir. Çiftleşme döneminde eşler birbirlerine bulaştırır. Güvercinlerin yavrularını beslemesi sırasında yemek borusu, kursak ve yutaklarındaki çiçek lezyonlarındaki virüsü yemlerle yavrularına bulaştırabilirler.

Direkt virüse etkili bir ilaç yoktur. Güvercin kendi bağışıklık mekanizmasıyla virüse karşı koyacaktır. Yapılan tedavi destekleyicidir ve sekonder (ikincil, diğer) hastalık etkenlerine karşı yapılmalıdır. Hasta kuşları kümesten ayırmak gerekir. Vücudu desteklemek için iyi kaliteli, ağız, yutak, yemek borusunda hasarı artırmayacak yemler seçilir. Arpa gibi kılçıklı tahıllar verilmez. Vitamin, mineral, probiyotik verilir. Özelikle A vitamini verilmesi yararlıdır. Asiklovir etken maddeli uçuk kremleri siğil benzeri yaralara uygulanarak hastalığa neden olan virüs ile doğrudan mücadele edilebilir. Bunun dışında yapılacak diğer tüm tedaviler dezenfeksiyona dayanır. Geniş spektrumlu bir dezenfektan, sönmüş kireç ya da çamaşır suyu ile kuşlar ve kümesimiz temizlenebilir. İyot içerikli Lugol İyot çözeltisi, sodyum bikarbonat (Soda), Tentürdiyot ya da Baticon ile siğil benzeri yaralar yıkanabilir.

Kabuk tutan yaralar 15 gün içerisinde düşecektir. Ancak virüsün temas kurduğu başta bu kabuklar olmak üzere, dışkı, tüy, vb. ne varsa uygun şekilde ortadan kaldırılmalıdır. Yapılan incelemeler sonucunda virüsün temas kurduğu noktalarda uygun şartlarda 1 yıla kadar canlılığını koruduğu görülmüştür.

Gündoğan ALPAY